Ticarette en sık yaşanan sorunlardan biri geciken ödemelerdir. Peki müşteriniz ödemeyi geç yaptığında ne olur?
İşte burada vade farkı faturası devreye girer.
Bu rehberde vade farkı nedir, nasıl hesaplanır, ne zaman fatura kesilir ve muhasebe kaydı nasıl yapılır adım adım anlatıyoruz.
Vade Farkı Nedir?
Vade farkı; belirlenen ödeme tarihinden sonra yapılan tahsilatlar için uygulanan ek bedeldir.
Hukuki dayanağı Türk ticaret hayatında ve özellikle Türk Borçlar Kanunu kapsamında düzenlenen temerrüt ve faiz hükümlerine dayanır.
Basitçe: Geç ödemeye uygulanan ticari bedeldir.
Vade Farkı ile Gecikme Faizi Aynı mı?
Çoğu zaman karıştırılır ancak teknik olarak farklıdır.
- Vade farkı: Taraflar arasında sözleşmeyle belirlenir.
- Gecikme faizi: Yasal düzenlemelere göre uygulanır.
Ticari işlemlerde genellikle sözleşmede belirlenen oran esas alınır.
Vade Farkı Faturası Ne Zaman Kesilir?
Şu şartlar oluştuğunda kesilir:
- Faturada vade belirtilmiş olmalı
- Sözleşmede vade farkı hükmü bulunmalı
- Ödeme vade tarihinden sonra yapılmalı
Eğer sözleşmede açık hüküm yoksa alıcı itiraz edebilir. Cari hesap takibi ile vadesi geçen alacakları takip ederek vade farkı uygulama zamanını netleştirebilirsiniz.
Vade Farkı Hesaplama Nasıl Yapılır?
Genel formül:
Vade Farkı = (Ana Tutar × Günlük Faiz Oranı × Gecikme Gün Sayısı)
Örnek:
- Fatura tutarı: 100.000 TL
- Faiz oranı: %2 aylık
- Gecikme: 30 gün
Bu durumda sözleşmeye göre oran günlük bazda hesaplanarak vade farkı bulunur.
Ticari Faiz Oranları Nasıl Belirlenir?
Ticari faiz oranları:
- Taraflar arasında sözleşmeyle belirlenebilir
- Belirlenmemişse yasal oran uygulanır
- Sözleşme yoksa yasal ticari faiz oranı esas alınır
Vade Farkı Faturasında KDV Uygulaması
Vade farkı, ana mal veya hizmet bedeline bağlıdır.
Bu nedenle:
- Ana faturadaki KDV oranı uygulanır
- Vade farkı KDV'ye tabidir
Örneğin ana faturada %20 KDV varsa, vade farkı faturasında da aynı oran uygulanır.
Vade Farkı Faturası Nasıl Kesilir?
Fatura düzenlenirken:
- Açıklama kısmına gecikme süresi yazılır
- İlgili ana fatura numarası belirtilir
- Hesaplama detayına yer verilir
E-fatura mükellefleri e-fatura ile elektronik ortamda düzenler.
Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?
Genel muhasebe kaydı:
- 120 Alıcılar hesabı borçlandırılır
- 642 Faiz Gelirleri hesabı alacaklandırılır
- 391 Hesaplanan KDV eklenir
Şirket muhasebe politikalarına göre hesap planı değişebilir.
Kur Farkı Faturası ile Karıştırılır mı?
Evet, sıkça karıştırılır.
- Kur farkı faturası: Dövizli işlemlerde kur değişiminden doğar.
- Vade farkı faturası: Gecikmeden kaynaklanır.
İkisi farklı hukuki sebeplere dayanır.
Fatura İtiraz Süresi Var mı?
Türk Ticaret Kanunu'na göre faturaya itiraz süresi genellikle 8 gündür.
Alıcı bu süre içinde itiraz etmezse, fatura içeriğini kabul etmiş sayılabilir.
Vade Farkı Uygularken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Sözleşmede açık hüküm olmalı
- Faiz oranı net belirtilmeli
- Hesaplama şeffaf yapılmalı
- Ticari ilişki zedelenmemeli
Her gecikmeye otomatik vade farkı uygulamak müşteri ilişkilerini bozabilir.
Sonuç
Vade farkı faturası, geç ödemelerin finansal yükünü dengelemek için kullanılan önemli bir araçtır.
Doğru uygulandığında:
- Nakit akışı korunur
- Gecikmeler azalır
- Finansal disiplin sağlanır
Ancak hukuki altyapı ve sözleşme şartları mutlaka net olmalıdır.
Unutmayın: Geç ödeme sadece tahsilat sorunu değil, aynı zamanda finansman maliyetidir.
Vade Farkı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Vade farkı faturası zorunlu mu?
Sözleşmede hüküm varsa kesilebilir.
Vade farkı KDV'ye tabi mi?
Evet, ana faturadaki KDV oranına tabidir.
Gecikme faizi ile aynı mı?
Hayır, sözleşmeye bağlı bir uygulamadır.
Sözleşme yoksa vade farkı kesilebilir mi?
İtiraz riski vardır.
Kur farkı faturası ile aynı mı?
Hayır, farklı sebeplere dayanır.
E-fatura ile kesilebilir mi?
Evet, elektronik ortamda düzenlenebilir.
İlgili Yazılar:
