Muhasebecinizden "reskontrayı bir gönderir misin?" diye bir mesaj aldıysanız ve ne istendiğini tam anlamadıysanız yalnız değilsiniz. Reskontra, kulağa eski ve teknik gelen ama her işletmenin her gün tuttuğu bir kayıttır. Kısaca, müşterilerinizin ve tedarikçilerinizin her biriyle olan borç-alacak hesabının tek tek izlenmesidir.
Bu yazıda reskontranın ne olduğunu, müşteri ve tedarikçi reskontrasının farkını, cari hesapla ilişkisini ve bir ön muhasebe programı içinde nasıl tutulduğunu örnekle anlatıyoruz.
Reskontra Nedir?
Reskontra, işletmenin alacak ve borç hesaplarını kişi veya firma bazında ayrıntılı olarak gösteren yardımcı kayıttır. Kelime İtalyanca kökenlidir ve muhasebede "hesapların kişi bazında takibi" anlamında kullanılır.
Genel muhasebede bütün müşterilerden olan alacaklar tek bir hesapta toplanır. Tek Düzen Hesap Planı'nda bu hesap 120 Alıcılar, tedarikçilere olan borçlar ise 320 Satıcılar hesabıdır. Ancak bu hesaplar yalnızca toplamı gösterir: "Müşterilerden toplam 480.000 TL alacağımız var." Kimden ne kadar alacağınız bu toplamdan görünmez.
Reskontra bu toplamı kişilere böler:
- A Firması: 150.000 TL
- B Firması: 210.000 TL
- C Firması: 120.000 TL
Ana hesap toplamı söyler, reskontra da o toplamın kimlerden oluştuğunu gösterir. İki kaydın toplamı her zaman birbirini tutmalıdır.
Müşteri Reskontrası ve Tedarikçi Reskontrası
Reskontra iki yöne tutulur.
Müşteri (alıcı) reskontrası
Size borçlu olan müşterilerin hesabıdır. Her müşterinin kestiğiniz faturaları, yaptığı ödemeleri, varsa iadeleri ve güncel borç bakiyesi burada görünür. Tahsilat planı yaparken, vadesi geçen alacakları takip ederken ve müşteriye hesap ekstresi gönderirken müşteri reskontrasına bakarsınız.
Tedarikçi (satıcı) reskontrası
Sizin borçlu olduğunuz tedarikçilerin hesabıdır. Aldığınız faturalar, yaptığınız ödemeler ve kalan borçlarınız burada izlenir. Ödeme takvimini planlarken ve tedarikçiyle mutabakat yaparken tedarikçi reskontrasını kullanırsınız.
Bazı firmalar hem müşteriniz hem tedarikçiniz olabilir. Bu durumda iki yönlü hareketler aynı cari kartta toplanır ve net bakiye takip edilir.
Reskontra ile Cari Hesap Aynı Şey mi?
Günlük kullanımda büyük ölçüde evet. Ön muhasebede "cari hesap takibi" dediğimiz iş, muhasebe dilinde reskontra takibinin karşılığıdır. Her müşteri ve tedarikçi için açılan cari kart, o kişinin reskontra hesabıdır.
Küçük bir fark şudur: "Cari hesap" kelimesi bazen yalnızca kart veya bakiye için kullanılır. "Reskontra" ise genellikle tüm cari hesapların hareketleriyle birlikte dökümünü, yani raporu ifade eder. Mali müşaviriniz "reskontra" istediğinde çoğunlukla cari bakiye listesini veya belirli carilerin hesap ekstresini kastediyor.
Cari hesap kavramını daha ayrıntılı merak ediyorsanız açık hesap nedir, nasıl tahsil edilir yazımız iyi bir başlangıçtır.
Örnek Bir Müşteri Reskontrası
Bir toptancının "Demir Yapı" adlı müşterisi için ekim ayı reskontrası şöyle görünebilir:
| Tarih | Açıklama | Borç | Alacak | Bakiye |
|---|---|---|---|---|
| 01.10 | Devir bakiyesi | 40.000 | — | 40.000 B |
| 05.10 | Satış faturası | 25.000 | — | 65.000 B |
| 12.10 | Havale tahsilatı | — | 30.000 | 35.000 B |
| 18.10 | İade faturası | — | 5.000 | 30.000 B |
| 25.10 | Satış faturası | 18.000 | — | 48.000 B |
| 31.10 | Çek ile tahsilat | — | 20.000 | 28.000 B |
"B" harfi bakiyenin borç yönünde, yani müşterinin size borçlu olduğunu gösterir. Bu tablo, müşteriye gönderdiğiniz hesap ekstresinin de ta kendisidir. Müşteri kendi kayıtlarıyla karşılaştırıp onaylarsa cari hesap mutabakatı yapılmış olur.
Reskontra Takibinin İşletmeye Faydaları
Reskontrayı düzenli tutmak doğrudan nakit akışını etkiler:
- Unutulan alacak kalmaz. Kimden ne kadar alacağınız her an görünür.
- Tahsilat önceliği belirlenir. Vadesi en çok geçen ve en yüksek bakiyeli müşteriler öne çıkar.
- Müşteriyle tartışma azalır. Her hareket tarihiyle kayıtlı olduğu için "ben bunu ödemiştim" sorusunun cevabı hazırdır.
- Ödeme takvimi netleşir. Tedarikçi reskontrası hangi ödemenin ne zaman yapılacağını gösterir.
- Mali müşaviriniz rahatlar. Ay sonunda cari bakiyeleri tek tek sormasına gerek kalmaz.
Vadesi geçen alacakları yaşlarına göre gruplayan "yaşlandırma" raporu da reskontradan üretilir. 0–30 gün, 31–60 gün, 60 günden fazla gibi gruplar hangi alacakların risk taşıdığını gösterir. Tahsilatı hızlandırmanın yollarını tahsilatları hızlandıran cari hesap takip programı yazımızda topladık.
Reskontra Excel'de mi, Programda mı Tutulmalı?
Az sayıda müşterisi olan bir işletme reskontrayı bir süre Excel'de tutabilir. Ancak müşteri ve hareket sayısı arttıkça Excel'in sınırları belirginleşir:
- Her fatura ve tahsilatı hem satış tablosuna hem müşteri sayfasına elle yazmanız gerekir.
- Formül bozulduğunda bakiye sessizce yanlış hesaplanır.
- Aynı müşteri farklı sayfalarda iki kez açılabilir.
- Ekstre hazırlamak için her seferinde filtre ve kopyala-yapıştır gerekir.
Ön muhasebe programında reskontra ayrıca tutulmaz; fatura ve tahsilat kayıtlarından kendiliğinden oluşur. Satış faturası kestiğinizde müşterinin borcu artar, tahsilatı girdiğinizde azalır. Excel'den geçiş adımlarını Excel'den ön muhasebe programına geçiş yazımızda anlattık.
Önmuhasebeciniz'de Reskontra Nasıl Takip Edilir?
Önmuhasebeciniz'de her müşteri ve tedarikçi için bir cari kart açarsınız. Mevcut listeniz Excel'deyse içe aktarabilirsiniz. Sonrasında:
- Kestiğiniz ve aldığınız faturalar ilgili carinin hesabına işlenir.
- Nakit, havale, kredi kartı veya çekle aldığınız tahsilatları cariye kaydedersiniz.
- Her carinin hareket dökümünü ve güncel bakiyesini tek ekranda görürsünüz.
- Hesap ekstresini PDF olarak alabilir veya WhatsApp ile müşteriye gönderebilirsiniz.
- Geciken ödemeler için SMS veya e-posta ile otomatik hatırlatma kurabilirsiniz.
- Cari bakiye listesini Excel'e aktarıp mali müşavirinize gönderebilirsiniz.
Mobil uygulamadan da carileri görüntüleyip cari işlemleri yapabilirsiniz; dükkân veya ofis dışındayken bir müşterinin bakiyesini sormak için kimseyi aramanız gerekmez. Cari modülünün tüm özellikleri için cari hesap programı sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sonuç
Reskontra, müşteri ve tedarikçilerinizle olan borç-alacak hesaplarının kişi bazında tutulmasıdır. Ön muhasebedeki cari hesap takibi ile aynı işi görür. Düzenli tutulan bir reskontra unutulan alacakları önler, tahsilatı hızlandırır ve mali müşavirle çalışmayı kolaylaştırır.
Reskontrayı elle tutmak yerine fatura ve tahsilat kayıtlarınızdan kendiliğinden oluşmasını istiyorsanız Önmuhasebeciniz'de ücretsiz hesap açabilirsiniz.
Reskontra Hakkında Sık Sorulan Sorular
Reskontra ne demek?
Reskontra, alacak ve borç hesaplarının kişi veya firma bazında ayrıntılı takibidir. Ana hesap toplamı gösterirken reskontra bu toplamın hangi müşteri veya tedarikçilerden oluştuğunu gösterir.
Müşteri reskontrası ile satıcı reskontrası arasındaki fark nedir?
Müşteri reskontrası size borçlu olanları, yani alacaklarınızı gösterir. Satıcı (tedarikçi) reskontrası sizin borçlu olduklarınızı, yani borçlarınızı gösterir.
Reskontra hangi hesaplarla ilişkilidir?
Tek Düzen Hesap Planı'nda müşteri reskontrası çoğunlukla 120 Alıcılar, tedarikçi reskontrası 320 Satıcılar hesabının ayrıntısıdır. Senetli alacak ve borçlar için 121 Alacak Senetleri ve 321 Borç Senetleri hesapları da kişi bazında izlenebilir.
Reskontra ile hesap ekstresi aynı şey mi?
Bir carinin reskontrası, o cariye gönderdiğiniz hesap ekstresiyle aynı bilgiyi içerir. Reskontra kelimesi çoğu zaman tüm carilerin dökümü için, ekstre ise tek bir cari için kullanılır.
Reskontra ne sıklıkla kontrol edilmeli?
Vadesi geçen alacaklara haftada bir bakmak, büyük müşteri ve tedarikçilerle ayda veya çeyrekte bir mutabakat yapmak iyi bir düzendir.
Ön muhasebe programında reskontra ayrıca tutulur mu?
Hayır. Program, fatura ve tahsilat kayıtlarından her carinin hesabını kendiliğinden oluşturur. Ayrıca bir tablo tutmanıza gerek kalmaz.
İlgili Yazılar:
