Çek cirolama, alınan çekin arkasına imza atılarak başka bir kişi veya firmaya devredilmesidir. Beyaz ciroda yalnızca imza bulunur. Tam ciroda ise imzanın üstüne "Ödeyiniz: …" yazılarak çeki devralan kişi belirtilir.
İşletmeler vadeli ödemelerde sık sık çek kullanır ve aldıkları çeki kendi borçlarını ödemek için başkasına devreder. Bu rehberde çekin nasıl ciro edileceğini, beyaz ciro ile tam ciro arasındaki farkı, çekin arkasına ne yazılacağını ve dikkat edilmesi gereken hukuki noktaları anlatıyoruz.
Çek Cirolama Nedir?
Çek cirolama, çekin arkasına yazı yazılıp imzalanarak başka bir kişiye veya şirkete devredilmesidir.
İşletme aldığı çeki bankada tahsil etmeyi beklemek yerine kendi borcunu ödemek için üçüncü bir kişiye verebilir. Ticarette bu çok yaygındır.
Örneğin:
- A firması B firmasına çek verdi
- B firması bu çeki C firmasına ödeme olarak verdi
- B firmasının yaptığı işlem çek cirolamadır
Ciro sayesinde çek:
- Ticari borçların ödenmesinde kullanılır
- Bankaya gitmeden el değiştirir
- Piyasada bir ödeme aracı olarak dolaşır
Çek Ciro Etmek Ne Demek?
Çek ciro etmek, çeki başka bir kişiye devretmektir.
Çekin arkasına genellikle şunlar yazılır:
- Devralan kişinin adı (tam ciroda)
- Tarih (isteğe bağlı)
- Ciro edenin imzası
Ciro edilen çeki yeni hamili:
- Bankaya ibraz edip tahsil edebilir
- Başka birine yeniden ciro edebilir
Bu yüzden bir çek tahsil edilene kadar birkaç kez el değiştirebilir.
Çek Cirolama Nasıl Yapılır?
Çek cirolama, çekin arka yüzüne ciro metni yazılıp imza atılarak yapılır. Tam ciroda imzanın üstüne "Ödeyiniz: …" yazılarak çeki devralan kişi de belirtilir; beyaz ciroda yalnızca imza yeterlidir.
Ciro basit bir işlemdir. Geçerli olması için birkaç kurala uymak gerekir.
Adım adım çek cirolama:
- Çekin arka yüzü kullanılır
- Ciro metni yazılır
- İmza atılır
- Tam ciro yapılıyorsa devralan kişi belirtilir
Basit çek cirolama örneği:
Ödeyiniz: ABC Ltd. Şti.
Tarih: 15.03.2026
İmza
Bu cirodan sonra çek ABC Ltd. Şti.'ye devredilmiş olur.
Beyaz Ciro ve Tam Ciro Nedir?
Beyaz ciro, çekin arkasına devralanın adı yazılmadan yalnızca imza atılarak yapılan cirodur. Tam ciro ise imzanın üstüne "Ödeyiniz: …" yazılarak çekin kime devredildiğinin belirtildiği cirodur.
Beyaz Ciro Nedir?
Beyaz ciro, devralan kişinin adı yazılmadan yalnızca imza atılarak yapılan cirodur.
Bu durumda:
- Çeki elinde bulunduran, ciro zinciri kesintisizse meşru hamil sayılır
- Çek yeni bir ciroya gerek kalmadan teslimle devredilebilir
Kolay devredildiği için ticarette sık kullanılır.
Tam Ciro Nedir?
Tam ciro, çekin kime devredildiğinin yazıldığı cirodur.
Örnek: "Ödeyiniz: XYZ Ticaret Ltd." + İmza
Bu durumda çekin hamili adı yazılan kişidir. O kişi çeki tahsil edebilir veya kendi cirosuyla başkasına devredebilir.
Arkası Yazılan Çek Nedir?
Ticarette sık duyulan "çekin arkası yazıldı" ifadesi, çekin ciro edildiği anlamına gelir.
Arkası yazılmış çek:
- Başka bir kişiye devredilmiştir
- Bir borcun ödemesinde kullanılmıştır
- En az bir kez el değiştirmiştir
Muhasebede bu çek, işletmenin portföyünden çıkarılıp ciro edildiği cariye işlenir.
Çek Cirolarken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Çek devrederken ve ciro edilmiş çek alırken şunlara dikkat edin:
- Düzenleme tarihine bakın. Çek, üzerindeki düzenleme tarihinden sonra bankaya ibraz edilir. Aynı yerde ödenecek çek için ibraz süresi 10 gün, farklı bir yerde ödenecek çek için 1 aydır.
- Keşideciyi tanıyın. Çek karşılıksız çıkarsa tahsilat için hukuki yola gitmek gerekebilir.
- İmzayı eksik bırakmayın. İmzasız ciro geçerli değildir.
- Ciro zincirini kontrol edin. Çek birçok kez devredilmiş olabilir; ciroların kesintisiz olması gerekir.
Karşılıksız Çek Durumunda Sorumluluk
Çek ciro edildiğinde ödemeden yalnızca çeki yazan kişi sorumlu olmaz. Aksine bir kayıt düşülmediyse ciro eden kişi de çekin ödenmesini garanti etmiş olur.
Çek karşılıksız çıkarsa hamil, ödemeyi şu kişilerden isteyebilir:
- Keşideci (çeki düzenleyen)
- Çeki ciro eden kişiler
Bu yüzden ciro edilmiş bir çeki alırken önceki cirantaları da tanımak önemlidir.
Senet Cirolama ile Çek Cirolama Arasındaki Fark
Çek ve senet benzer amaçlarla kullanılır ama işleyişleri farklıdır.
| Özellik | Çek | Senet |
|---|---|---|
| Ödeme | Banka (muhatap) öder | Senedi düzenleyen borçlu öder |
| Vade | Görüldüğünde ödenir; uygulamada ileri tarihli düzenlenir | Vade senette yazılır |
| Ciro | Mümkün | Mümkün |
İki evrakta da ciro aynı mantıkla yapılır. Vadeli evrakları nasıl izleyeceğinizi çek ve senet takibi rehberimizde anlattık.
İşletmeler İçin Çek Takibi Neden Önemlidir?
Çek takibi, işletmenin hangi çekin portföyde, hangisinin ciro edildiğini bilmesini sağladığı için önemlidir. Böylece vadesi gelen çekler görülür, tahsilat planı yapılır ve riskli keşidecilerin çekleri ayrılır.
Çek takibiyle:
- Vadesi gelen çekler görülür
- Tahsilat planı yapılır
- Riskli keşidecilerin çekleri ayrılır
- Muhasebe kayıtları düzenli kalır
Çek sayısı arttığında bu kayıtlar genellikle bir ön muhasebe programının çek-senet modülünde tutulur.
Sonuç
Çek cirolama, ticarette çeki devretmenin en yaygın yoludur. Çekin arkasına yazılan ciro sayesinde çek bir ödeme aracı gibi el değiştirir.
Doğru yapılan ciro ödemeleri kolaylaştırır, eksik veya hatalı ciro ise hukuki sorun çıkarabilir.
Çek devrederken:
- Çek bilgilerini kontrol edin
- Beyaz veya tam ciro arasında bilinçli seçim yapın
- İmzayı ve yazımı eksiksiz tamamlayın
Çek Cirolama Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Çek cirolama nedir?
Çekin arkası imzalanarak başka bir kişi veya kuruluşa devredilmesidir.
Çek ciro edilince ne olur?
Çek yeni hamiline geçer. Yeni hamil çeki tahsil edebilir veya tekrar ciro edebilir. Ciro eden kişi de çekin ödenmesinden sorumlu olur.
Beyaz ciro ile tam ciro farkı nedir?
Beyaz ciroda yalnızca imza bulunur. Tam ciroda ise çekin devredildiği kişi belirtilir.
Her çek ciro edilebilir mi?
Hayır. Üzerinde "emre yazılı değildir" gibi bir kayıt bulunan nama yazılı çek ciro ile devredilemez; ancak alacağın temliki yoluyla devredilebilir. Hamiline yazılı çek ise teslimle devredilir.
İlgili Yazılar:
